อ่านใจคนญี่ปุ่นในที่ทำงาน ภาษากายแบบไหนคือพอใจ หรือกำลังไม่โอเค ?

อ่านใจคนญี่ปุ่นในที่ทำงาน: ภาษากายแบบไหนคือพอใจ หรือกำลังไม่โอเค ?

การทำงานกับหัวหน้าคนญี่ปุ่น สิ่งหนึ่งที่พนักงานไทยจำนวนมากพูดตรงกันคือ “คนญี่ปุ่นไม่ค่อยพูดตรงๆ แต่เรากลับต้องเดาให้ได้ว่าเขาคิดอะไรอยู่” ในวัฒนธรรมการทำงานแบบญี่ปุ่น การแสดงอารมณ์ตรงไปตรงมาไม่ใช่เรื่องปกติ โดยเฉพาะในที่ทำงาน หัวหน้าหรือผู้บริหารมักเก็บสีหน้า น้ำเสียง และอารมณ์ไว้ภายใน การเข้าใจ “ภาษากาย” และสัญญาณเล็กๆ ที่คนญี่ปุ่นแสดงออกมา จึงกลายเป็นทักษะสำคัญไม่แพ้ความสามารถในการทำงาน บทความนี้จะพาไปเรียนรู้ภาษากายของคนญี่ปุ่น ว่าสัญญาณแบบไหนคือ “พอใจ” แบบไหนคือ “ไม่โอเค” และแบบไหนคือ “กำลังโกรธ แต่ยังไม่พูด”

วัฒนธรรมญี่ปุ่น : ทำไมคนญี่ปุ่นไม่พูดตรง ๆ ?
ก่อนจะอ่านภาษากาย ต้องเข้าใจรากวัฒนธรรมเสียก่อน สังคมญี่ปุ่นเป็นสังคมแบบ High-context culture ซึ่งให้ความสำคัญกับ “สิ่งที่ไม่พูดออกมา” มากกว่าสิ่งที่พูดตรงๆ การรักษาความกลมเกลียว (和 – Wa) และการไม่ทำให้ใครเสียหน้า เป็นเรื่องสำคัญในองค์กร ดังนั้น แม้หัวหน้าจะไม่พอใจ เขาอาจไม่ตำหนิทันที ไม่ขึ้นเสียง และไม่แสดงอารมณ์รุนแรง แต่จะสื่อสารผ่านท่าทาง สีหน้า หรือการเปลี่ยนพฤติกรรมเล็กๆ แทน หากอ่านไม่ออก อาจเข้าใจผิดคิดว่า “ทุกอย่างเรียบร้อยดี” ทั้งที่ในความเป็นจริง คนญี่ปุ่นหรือหัวน้ากำลังสะสมความไม่พอใจอยู่

สัญญาณภาษากายที่แปลว่า “หัวหน้าพอใจ”
1. พยักหน้าช้าๆ พร้อมฟังจนจบ การพยักหน้าในวัฒนธรรมญี่ปุ่นไม่ได้แปลว่า “เห็นด้วย” เสมอไป แต่ถ้าคนญี่ปุ่นพยักหน้าเป็นจังหวะสม่ำเสมอ ระหว่างที่คุณอธิบาย และไม่ขัดจังหวะ นั่นมักหมายถึงว่าเขา “รับฟัง” และ “เปิดใจ” ถ้าหลังจากนั้นบอสพูดเพียงสั้นๆ ว่า “そうですね (sodesune)” หรือ “なるほど (naruhodo)” ในบริบทนี้ มักเป็นสัญญาณเชิงบวกมากกว่ากลางๆ
2. ถามคำถามต่อยอด คนญี่ปุ่นที่พอใจ มักไม่ชมตรงๆ แต่จะถามคำถามที่ลึกขึ้น เช่น ถ้าแผนนี้ใช้จริง จะมีผลระยะยาวอย่างไร หรือ ถ้าเกิดปัญหา จะรับมืออย่างไร  ซึ่งคำถามเหล่านี้ไม่ใช่การจับผิด แต่คือการแสดงว่า “เขามองเห็นศักยภาพของไอเดีย” และอยากให้มันดีขึ้น
3. น้ำเสียงราบเรียบแต่ไม่ห้วน หัวหน้าคนญี่ปุ่นจำนวนมากพูดด้วยน้ำเสียงนิ่งเป็นปกติ หากน้ำเสียงยังคงราบเรียบ ไม่สั้น ไม่ตัดบท และยังใช้คำสุภาพเหมือนเดิม แสดงว่าอารมณ์ยังอยู่ในโซนปกติหรือค่อนข้างพอใจ

สัญญาณที่แปลว่า “ยังไม่โอเค”
1. เงียบและพูดน้อยกว่าปกติ ความเงียบคือสัญญาณสำคัญมากในวัฒนธรรมญี่ปุ่น หากหัวหน้าคนญี่ปุ่นที่ปกติจะถามหรือให้ความเห็น กลับเงียบผิดปกติ อาจหมายถึงว่าเขา “ไม่เห็นด้วย” หรือ “ยังไม่มั่นใจ” แต่ยังไม่พร้อมพูดออกมาตรงๆ
2. ใช้คำว่า “ちょっと…” บ่อยขึ้น คำว่า “ちょっと” (นิดหน่อย) ในภาษาญี่ปุ่น เป็นคำอ้อมที่ทรงพลังมาก เช่น “ちょっと難しいですね” แปลว่า “ค่อนข้างยากนิดหน่อย” แต่ในบริบทการทำงาน มักหมายถึง “ยังไม่ผ่าน” หรือ “ควรปรับใหม่”  นอกจากนี้ บางครั้งถ้าคนญี่ปุ่นพูดว่า 「検討します」 (Kentou shimasu จะนำไปพิจารณา) เป็นคำพูดแบ่งรับแบ่งสู้ ซึ่งหมายความว่า “ยังไม่โอเค” ในทางอ้อมอีกด้วย
3. สีหน้าเรียบเกินไป ถ้าไม่มีปฏิกิริยาทางสีหน้าเลย ไม่พยักหน้า ไม่แสดงอารมณ์ และตอบสั้นๆ นั่นอาจหมายถึงว่าเขายังไม่พอใจ แต่กำลังรอดูท่าที หรือรอเวลาที่เหมาะสมในการพูด

สัญญาณอันตราย: กำลังไม่โอเค 
1. ไม่สบตาหรือหลบสายตา หากหลีกเลี่ยงการสบตากับคุณโดยเฉพาะ อาจหมายถึงว่าเขาไม่พอใจสิ่งที่คุณพูดหรือทำ และไม่อยากโต้แย้งตรงนั้น
2. พูดสุภาพมากขึ้นผิดปกติ ฟังดูย้อนแย้ง แต่จริงมากในองค์กรญี่ปุ่น ถ้าคนญี่ปุ่นเริ่มใช้ภาษาทางการมากขึ้น เรียกตำแหน่งเต็ม  นั่นอาจเป็นสัญญาณว่าเขากำลัง “ดึงระยะห่าง” ทางอารมณ์
3. สรุปประชุมเร็ว ไม่ให้อธิบาย ตัดบท สรุปประชุมเร็วกว่าปกติ และบอกว่า “เดี๋ยวค่อยคุยทีหลัง” มีโอกาสสูงว่าเขาไม่พอใจ และกำลังเลือกเวลาที่เหมาะสมในการจัดการปัญหา

ที่มาและข้อมูลอ้างอิง  : designism , hrnote.asia  , glonisinsights

วิธีรับมือ เมื่ออ่านใจหัวหน้าคนญี่ปุ่นไม่ออก
1.สรุปความเข้าใจของตนเองให้ฟัง เช่น “ขอสรุปว่าแผนงานนี้ยังต้องปรับใช่ไหมครับ/คะ”
2.ถามเชิงเปิด แต่สุภาพ เพื่อให้หัวหน้าคนญี่ปุ่นมีพื้นที่ตอบ
3.สังเกตพฤติกรรมต่อเนื่อง ไม่ตัดสินจากเหตุการณ์เดียว
การทำงานกับคนญี่ปุ่น ไม่ใช่เพียงทักษะภาษา แต่ต้องใช้ “ความเข้าใจเชิงวัฒนธรรม” ควบคู่กันไป

วัฒนธรรมญี่ปุ่นเป็นแบบ High-Context ที่เน้นการสื่อสารโดยนัย อ้อมค้อม ไม่ปฏิเสธตรงๆ และใช้ความเข้าใจบริบทเดียวกันโดยไม่ต้องพูดทุกอย่างออกมาตรงๆ นอกจากนี้ยัง ให้ความสำคัญกับ ” การอ่านบรรยากาศ” (空気を読む Kuuki wo yomu) หมายถึงการสังเกตสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัวท่าทาง และน้ำเสียงมากกว่าคำพูด และตัดสินใจว่าจะควรปฏิบัติตัวอย่างไรโดยไม่จำเป็นต้องถาม แม้จะอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่คุ้นเคย ทักษะนี้ได้รับการยกย่องอย่างมากในสังคมญี่ปุ่น เพราะถือเป็นสัญลักษณ์ของความสุภาพ ความเป็นผู้ใหญ่ และการคำนึงถึงผู้อื่น เน้นความกลมกลืนทางสังคม ความสัมพันธ์ระยะยาว และการทำงานเป็นทีม

อ่านภาษากายให้ขาด คือกุญแจสู่การทำงานราบรื่น การอ่านใจคนญี่ปุ่นไม่ใช่เรื่องของการจับผิดหรือกลัวการถูกตำหนิ แต่คือการเรียนรู้วิธีการสื่อสารที่แตกต่าง เมื่อเข้าใจภาษากาย สัญญาณเงียบ และคำพูดอ้อมๆ ได้ดีขึ้น คุณจะทำงานได้มั่นใจขึ้น ลดความเข้าใจผิด และสร้างความไว้วางใจในระยะยาว ในองค์กรญี่ปุ่น คนที่ทำงานเก่งอาจมีหลายคน แต่คนที่ “สื่อสารได้ตรงกับใจคนญี่ปุ่น” มักเป็นคนที่เติบโตได้เร็วกว่าเสมอ

สรุปลักษณะสำคัญของ High-Context Culture ในญี่ปุ่น
1.การสื่อสารแบบนัย (Implicit & Indirect): มักไม่ปฏิเสธตรงๆ หรือพูดเรื่องลบตรงๆ เพื่อรักษาความรู้สึกและหน้าตาของอีกฝ่าย
2.การอ่านบรรยากาศ (Reading the Air): สังเกตสถานการณ์ ท่าทาง และบริบทเพื่อทำความเข้าใจสิ่งที่ไม่ได้พูดออกมา
3.ให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์: เน้นการสร้างความไว้ใจและความสัมพันธ์ระยะยาว
4.มารยาทและความสงบเสงี่ยม: แสดงออกอย่างสุภาพ ไม่ก้าวร้าว

การทำงานกับคนญี่ปุ่น ไม่ได้วัดความราบรื่นจากคำพูดเพียงอย่างเดียว แต่ต้องฟัง “สิ่งที่ไม่ได้พูด” ควบคู่ไปด้วย ในวัฒนธรรมที่ให้ความสำคัญกับความกลมเกลียวและการไม่แสดงอารมณ์ตรง ๆ ภาษากาย สีหน้า น้ำเสียง และการเปลี่ยนพฤติกรรมเล็ก ๆ ล้วนเป็นภาษาสำคัญที่บอกความรู้สึกที่แท้จริง สำหรับพนักงานไทย การเข้าใจภาษากายของหัวหน้าคนญี่ปุ่น ไม่ได้หมายความว่าต้องเดาใจจนเครียด แต่คือการเพิ่มความไวต่อสัญญาณรอบตัว เพื่อปรับวิธีสื่อสารและการทำงานให้เหมาะสมมากขึ้น เมื่ออ่านออกว่าเมื่อไรคือ “พอใจจริง” และเมื่อไรคือ “ไม่โอเคแต่ยังเงียบ” เราจะสามารถแก้ไข ปรับตัว และป้องกันปัญหาก่อนจะบานปลายได้ สุดท้ายแล้ว การทำงานข้ามวัฒนธรรมไม่ใช่เรื่องของใครถูกหรือผิด แต่คือการเรียนรู้วิธีคิดของกันและกัน ยิ่งเข้าใจบริบทและสัญญาณที่ซ่อนอยู่มากเท่าไร การทำงานร่วมกับคนญี่ปุ่นก็จะราบรื่น เป็นมืออาชีพ และสร้างความเชื่อใจในระยะยาวได้มากขึ้นเท่านั้น

ที่มา  : popticles , today.line , jobsinjapan

About us

บริษัทจัดหางาน เพอร์ซันแนล คอนซัลแตนท์ฯ เราเป็นบริษัทจัดหางานญี่ปุ่นในกรุงเทพ  ให้บริการจัดหางานและสรรหาบุคลากรที่มีความสามารถทั้งชาวไทยและญี่ปุ่นมาเป็นเวลากว่า 30 ปี ท่านที่สนใจหางาน อยากทำงานบริษัทญี่ปุ่น ไทยและต่างชาติ  ลงทะเบียนสมัครงานกับเพอร์ซันแนลฯ   ฟรี!! ไม่มีค่าใช้จ่าย
ต้องการฝากประวัติ https://www.personnelconsultant.co.th/jobseeker/register_jobseeker/
สอบถามโทร 02-2608454 หรือส่งเรซูเม่ (ภาษาอังกฤษ) jobs@personnelconsultant.co.th

Contact & Follow Us