ระบบประกันสุขภาพและสวัสดิการสำหรับแรงงานต่างชาติในญี่ปุ่น

ระบบประกันสุขภาพและสวัสดิการสำหรับแรงงานต่างชาติ

หลายคนที่เริ่มหางานญี่ปุ่นมักดูแค่ตัวเลขเงินเดือนในประกาศรับสมัคร แต่พอได้สลิปเงินเดือนใบแรกกลับตกใจว่า ยอดที่เข้าบัญชีน้อยกว่าที่คิดไว้ ส่วนต่างนั้นคือเบี้ยประกันและภาษีที่ถูกหักอัตโนมัติ

ข้อดีคือเงินที่หักไปไม่ได้หายไปเฉยๆ แต่แลกกับสิทธิรักษาพยาบาล เงินชดเชยยามป่วย เงินบำนาญ และเงินช่วยเหลือเมื่อตกงาน บทความนี้แยกให้เห็นว่าระบบประกันของญี่ปุ่นมีอะไรบ้าง ถูกเก็บเท่าไร และได้สิทธิอะไรกลับมา เพื่อให้คนที่กำลังเตรียมไปทำงานหรือใช้ชีวิตญี่ปุ่นวางแผนการเงินได้ถูกต้อง

(ข้อมูล ณ ตุลาคม 2026 อัตราเบี้ยประกันเปลี่ยนทุกปี ควรเช็คกับหน่วยงานทางการอีกครั้ง)

ระบบประกันของญี่ปุ่นมีอะไรบ้าง

คนที่ทำงานประจำในบริษัทญี่ปุ่นจะถูกให้เข้าระบบ 社会保険 (ชาไกโฮเค็น) ซึ่งประกอบด้วยประกันหลายก้อน ที่เจอบ่อยในสลิปเงินเดือนมี 5 รายการ

1. 健康保険 (เค็งโกโฮเค็น) ประกันสุขภาพ
2. 厚生年金 (โคเซเน็นคิน) เงินบำนาญสำหรับพนักงานบริษัท
3. 雇用保険 (โคโยโฮเค็น) ประกันการจ้างงาน คล้ายประกันว่างงาน
4. 労災保険 (โรไซโฮเค็น) ประกันอุบัติเหตุจากการทำงาน บริษัทจ่ายเอง ไม่หักจากพนักงาน
5. 介護保険 (ไคโงะโฮเค็น) ประกันดูแลผู้สูงอายุ เก็บเฉพาะอายุ 40–64 ปี

นอกจากนี้ตั้งแต่เมษายน 2026 มีรายการใหม่ชื่อ 子ども・子育て支援金 (เงินสนับสนุนการเลี้ยงดูเด็ก) ที่ทุกคนที่อยู่ในระบบประกันสุขภาพต้องจ่ายเพิ่มเล็กน้อย

ประกันสุขภาพญี่ปุ่น: มี 2 ระบบหลัก

ญี่ปุ่นใช้ระบบ “ประกันสุขภาพถ้วนหน้า” ทุกคนที่พำนักในประเทศเกิน 3 เดือนต้องมีประกันสุขภาพ ไม่ว่าจะเป็นคนญี่ปุ่นหรือต่างชาติ ซึ่งแบ่งเป็นสองแบบ

แบบที่ 1: 社会保険 (ประกันสุขภาพของบริษัท)
สำหรับคนที่เป็นพนักงานบริษัทที่เข้าเงื่อนไข บริษัทเป็นคนทำเรื่องสมัครให้ และจ่ายเบี้ยครึ่งหนึ่งแทนเรา ประกันกลุ่มนี้มีสองประเภทย่อย คือ 協会けんぽ (ประกันกลางที่ดูแลโดยสมาคมประกันสุขภาพแห่งชาติ ใช้กับบริษัทส่วนใหญ่) และ 健保組合 (สมาคมประกันของบริษัทขนาดใหญ่เอง อัตราและสวัสดิการต่างกันไป)

แบบที่ 2: 国民健康保険 (ประกันสุขภาพแห่งชาติ)
สำหรับคนที่ไม่ได้อยู่ในประกันของบริษัท เช่น นักเรียน ฟรีแลนซ์ คนทำงานพาร์ทไทม์ที่ไม่เข้าเงื่อนไข หรือช่วงว่างงาน ต้องไปสมัครเองที่ศาลาว่าการเขต (役所) เบี้ยคำนวณตามรายได้ปีก่อนและแตกต่างกันตามเมือง และเรียกเก็บเต็มจำนวนโดยไม่มีนายจ้างช่วยจ่าย

ข้อสังเกตสำหรับคนเพิ่งมาถึงญี่ปุ่น คือปีแรกรายได้ที่นับอาจเป็นศูนย์ เบี้ย 国民健康保険 จึงมักถูกในช่วงแรก แต่ปีถัดมาจะปรับขึ้นตามรายได้จริง

ภาพรวมระบบประกันสังคม 4 ประเภทของประเทศญี่ปุ่น

ระบบประกันสังคมของประเทศญี่ปุ่นประกอบด้วย 4 โครงการภาคบังคับ ซึ่งแบ่งออกเป็น 2 หมวดหมู่ ได้แก่ ประกันสังคมในความหมายอย่างแคบ (Shakai Hoken) ซึ่งครอบคลุมประกันสุขภาพและประกันบำนาญ และ ประกันแรงงาน (Roudou Hoken) ซึ่งครอบคลุมประกันการว่างงานและประกันอุบัติเหตุจากการทำงาน ทั้งนี้ บริษัทหรือนิติบุคคลทุกแห่งมีหน้าที่ตามกฎหมายที่จะต้องเข้าร่วมโครงการทั้ง 4 ประเภทนี้

ตัวอย่าง: เงินเดือน 250,000 เยน หักไปเท่าไร

สมมติทำงานที่โตเกียว อายุต่ำกว่า 40 ปี เงินเดือน 250,000 เยน

• ประกันสุขภาพ: ประมาณ 12,800 เยน
• เงินบำนาญ: ประมาณ 23,800 เยน
• เงินสนับสนุนเลี้ยงดูเด็ก: ประมาณ 300 เยน
• ประกันการจ้างงาน: ประมาณ 1,250 เยน

รวมประมาณ 38,000 เยน หรือราว 15% ของเงินเดือน ยังไม่รวมภาษีเงินได้ (所得税) และภาษีท้องถิ่น (住民税) ที่หักแยกต่างหาก ส่วนภาษีท้องถิ่นปีแรกมักยังไม่ถูกหัก แต่จะเริ่มหักในปีที่สอง ควรเก็บเงินสำรองไว้เผื่อช่วงนั้น

สิทธิที่ได้กลับมาจากประกันสุขภาพ

• จ่ายค่ารักษาเพียง 30% เมื่อไปโรงพยาบาลหรือคลินิก (เด็กก่อนเข้าประถมและผู้สูงอายุจ่ายน้อยกว่านั้น)
• 高額療養費 (ค่ารักษาพยาบาลสูง) เมื่อค่ารักษาต่อเดือนสูงเกินเพดานตามรายได้ ส่วนเกินจะได้คืน
• 傷病手当金 (เงินชดเชยเมื่อป่วยหยุดงาน) สำหรับผู้ที่อยู่ในประกันของบริษัท ได้ราว 2 ใน 3 ของค่าจ้างระหว่างหยุดรักษาตัว
• 出産育児一時金 (เงินก้อนคลอดบุตร) และ 出産手当金 (เงินชดเชยช่วงลาคลอด) สำหรับผู้ที่อยู่ในประกันของบริษัท
• ตรวจสุขภาพประจำปี บริษัทส่วนใหญ่จัดให้พนักงาน

ลูกกับคู่สมรสที่ไม่มีรายได้เกินเกณฑ์ใช้สิทธิในฐานะผู้อยู่ในอุปการะ (扶養) ได้โดยไม่เสียเบี้ยเพิ่ม ข้อนี้เป็นข้อได้เปรียบของประกันบริษัทเมื่อเทียบกับ 国民健康保険 ที่เก็บรายหัว

เงินบำนาญ: จ่ายไปแล้วได้คืนไหม

คนต่างชาติที่ทำงานในบริษัทญี่ปุ่นต้องเข้า 厚生年金 เหมือนคนญี่ปุ่น และการจ่ายเต็มจำนวนช่วยให้ได้บำนาญเมื่ออายุถึงเกณฑ์ หากสะสมเวลาครบ 10 ปี แต่ถ้าอยู่ไม่นานพอและกลับประเทศก่อน มีทางเลือกคือ 脱退一時金 (เงินคืนเมื่อออกจากระบบ) ซึ่งเงื่อนไขหลักตามเว็บไซต์สำนักงานบำนาญญี่ปุ่น คือ

• ไม่มีสัญชาติญี่ปุ่นและไม่ได้อยู่ในระบบบำนาญแล้ว
• มีเวลาสะสมอย่างน้อย 6 เดือน แต่ยังไม่ถึง 10 ปีที่ใช้ขอรับบำนาญได้
• ไม่มีที่อยู่ในญี่ปุ่นแล้ว และยื่นขอภายใน 2 ปีหลังจากนั้น

จำนวนเงินขึ้นกับระยะเวลาที่จ่ายและเงินเดือนเฉลี่ย (นับสูงสุดไม่เกิน 5 ปี) และมีการหักภาษี ณ ที่จ่ายซึ่งขอคืนได้ผ่านผู้ดำเนินการแทนด้านภาษี (納税管理人) ที่ตั้งไว้ก่อนออกจากประเทศ

ข้อควรระวัง คือเรื่องนี้เป็นประเด็นที่รัฐสภาและกระทรวงสาธารณสุขแรงงานฯ ของญี่ปุ่นหยิบมาพิจารณาปรับเงื่อนไขอยู่ ก่อนวางแผนกลับประเทศและยื่นขอ ควรเช็คเงื่อนไขล่าสุดกับสำนักงานบำนาญญี่ปุ่นอีกครั้ง

ข้อมูลอ้างอิง: nenkin

ประกันการจ้างงานและประกันอุบัติเหตุ

ประกันการจ้างงาน (雇用保険) คือส่วนที่เทียบได้กับประกันว่างงาน หากลาออกหรือถูกเลิกจ้างแล้วยังอยากหางานต่อในญี่ปุ่น สามารถไปที่ Hello Work เพื่อขอรับเงินช่วยเหลือระหว่างหางานได้ โดยต้องมีระยะเวลาจ่ายประกันตามเกณฑ์ และต้องมีสถานะวีซ่าที่ทำงานต่อได้ ประกันก้อนนี้ยังครอบคลุมเงินช่วยเหลือลาเลี้ยงดูบุตรและลาดูแลครอบครัวด้วย

ประกันอุบัติเหตุจากการทำงาน (労災保険) ครอบคลุมทุกคนที่ถูกจ้างงาน รวมถึงพาร์ทไทม์และคนที่ยังอยู่ระหว่างทดลองงาน ค่าเบี้ยนายจ้างเป็นผู้จ่ายทั้งหมด หากเจ็บป่วยหรือบาดเจ็บจากงานหรือระหว่างเดินทางไปกลับที่ทำงาน ค่ารักษาพยาบาลและค่าชดเชยรายได้ได้รับจากประกันนี้ ไม่ว่าสถานะวีซ่าจะเป็นอะไร

ข้อมูลอ้างอิง: dosai

สวัสดิการอื่นนอกเหนือจากประกัน

สวัสดิการต่อไปนี้ไม่ใช่ข้อบังคับทางกฎหมายทั้งหมด แต่บริษัทญี่ปุ่นส่วนใหญ่มีให้ และควรถามก่อนรับงาน

• 通勤手当 (ค่าเดินทาง) บริษัทส่วนใหญ่จ่ายให้ตามจริง มักมีเพดาน
• ボーナス (โบนัส) มักจ่ายปีละ 2 ครั้ง แต่ไม่ใช่ทุกบริษัท
• 住宅手当・社宅 (ค่าที่พักหรือหอพักบริษัท) ช่วยลดค่าครองชีพได้มาก
• 有給休暇 (วันลาพักร้อนพร้อมค่าจ้าง) กฎหมายกำหนดให้พนักงานที่ทำงานครบ 6 เดือนและมาทำงานตามเกณฑ์มีสิทธิ 10 วัน
• 退職金 (เงินบำเหน็จเมื่อออกจากงาน) บางบริษัทมีตามระยะเวลาที่ทำงาน

About us

บริษัทจัดหางาน ไทย นิปปอน เฟลโลซิป จำกัด (THAI NIPPON FELLOWSHIP RECRUITMENT) คือผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดหางานและสรรหาบุคลากรไทยไปทำงานที่ประเทศญี่ปุ่น รองรับวีซ่าทำงานด้านวิศวกรรม มนุษยศาสตร์ และงานระหว่างประเทศ (技術・人文知識・国際業務ビザ) ในสายงานวิศวกรรม มนุษยศาสตร์ และงานระหว่างประเทศ ครอบคลุมทุกระดับทักษะภาษาญี่ปุ่น (N1-N3) สำหรับผู้ที่สนใจหางานที่ญี่ปุ่นและต้องการไปทำงานที่ญี่ปุ่นกับองค์กรชั้นนำอย่างถูกต้องตามกฎหมาย สามารถลงทะเบียนสมัครงานกับเราได้
ฟรี! ไม่มีค่าใช้จ่าย

ไทย นิปปอน ทีม พร้อมให้คำปรึกษาตั้งแต่ขั้นตอนสมัครงาน จนถึงบินไปทำงานญี่ปุ่นจริง ฟรี!
👇🏻กดติดตามเพื่อติดตามข่าวสารและอัพเดตงานญี่ปุ่นก่อนใคร!